DÜNYA NÜFUSUN DAĞILIŞI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Dünyada Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler

Doğal Faktörler

  1. Yerşekilleri
  2. İklim ve bitki örtüsü
  3. Toprağın verimliliği
  4. Su Kaynakları

Beşeri Faktörler

  1. Sanayi
  2. Tarım
  3. Ticaret
  4. Ulaşım
  5. Turizm

Doğal Faktörler

Yerşekilleri

  • Dünya’da yükselti ve engebenin az olduğu alanlar genelde sık; dağlık ve engebeli alanlar ise seyrek nüfusludur.

İklim

  • Ilıman ve yeterli miktarda yağış alan yerler sık nüfusludur.
  • Denizin iklim üzerinde ılımanlaştırıcı etkisinden dolayı kıyı kesimlerde nüfus yoğunluğu fazladır.

Bitki Örtüsü

  • Gür ormanlık alanlarda tarıma ve yerleşmeye uygun alanların sınırlı olması buralarda nüfus yoğunluğunun az olmasının nedenidir.
  • Örneğin Amazon ve Kongo Havzası.

Toprak Verimliliği

  • Dünya üzerinde, elverişli iklim şartlarına sahip verimli topraklar, yoğun nüfusa sahiptir.
  • Örneğin volkanik bölgeler ve delta ovaları.

Su kaynakları

  • Akarsu boyları, su kaynaklarının çevreleri, göl kenarlarının çevreleri ve göl kenarları nüfusun yoğunlaştığı alanlardır.
  • Örneğin; Ganj, Nil ve Fırat – Dicle çevresi

Beşeri ve Ekonomik Faktörler

Sanayi

  • Büyük sanayi tesislerinin bulunduğu merkezlerde nüfus yoğunluğu fazladır.
  • Örneğin Çin’in doğusu, Batı Avrupa, Japonya ve ABD’nin doğusu

Tarım

  • Tarıma elverişli alanlar sık nüfusludur.
  • Örneğin Nil, Ganj ve İndus Vadileri.

Yer altı zenginliği

  • Herhangi bir yerde yer altı kaynaklarının fazla olması nüfus çeken özelliklerdendir.
  • Hatta bazı yerlerde iklim uygun olmasa bile yer altı kaynaklarının işletilmesine bağlı olarak kurulan yerleşmeler vardır.
  • Örneğin Sibirya’da Ust Nera ve Dikson gibi.

Turizm

  • Turizmin geliştiği merkezlerde de nüfus yoğunluğu fazladır.
  • Akdeniz kıyılarında turizm kentleri olan Barselona, Antalya, Atina, Roma gibi.

Dünyada Seyrek Nüfuslu Yerler

  • Çöller (K. Afrika, Orta Asya, Avustralya’nın iç kesimleri)
  • Kutuplar (Grönland, Antarktika)
  • Ekvator (Amazon ve Kongo)
  • Yüksek dağlık yerler (Himalayalar, Amerika’nın batısında And ve Kayalık Dağları)

Tarım nedeniyle sık nüfuslu yerler

  1. Muson Asyası (Ganj ve İndus)
  2. Nil Nehri çevresi (Mısır)
  3. Fırat ve Dicle çevresi (Mezopotamya)
  4. Güney Amerika’nın doğusu (Brezilya – Arjantin)

Sanayi nedeniyle sık nüfuslu yerler

  • Batı Avrupa ( İngiltere, Fransa, Almanya, Hollanda)
  • ABD ve Kanada’nın doğusu, Japonya, Güney Kore

NÜFUS YOĞUNLUĞU KAVRAMLARI

Aritmetik Nüfus Yoğunluğu

  • Belirli bir alandaki toplam nüfusun, o bölgenin yüzölçümüne bölünmesiyle elde edilir.
  • Kilometre kareye düşen insan sayısını gösterir.
  • En fazla kullanılan nüfus yoğunluğu hesaplamasıdır.
  • Aritmetik nüfus yoğunluğu nüfusun fazla, yüz ölçümünün küçük olduğu yerlerde çok yüksekken yüz ölçümünün büyük olduğu yerlerde daha azdır.

Tarımsal Nüfus Yoğunluğu

  • Bir yerde geçimini tarım sektöründen sağlayan çiftçi nüfusun tarım alanlarına oranıdır.
  • Tarım nüfusun yoğunluğu, dağlık ve engebeli alanlarda tarım arazisi az olduğu için yüksek çıkar.
  • Karadeniz ve Doğu Anadolu’da tarımsal nüfus yoğunluğu fazladır.

Fizyolojik Nüfus Yoğunluğu

  • Bir alanda yaşayan nüfusun tarım alanlarına oranıdır.
  • Fizyolojik yoğunluk tarım arazilerinin geniş, nüfusun az olduğu yerlerde düşük; tarım arazilerinin dar, nüfusunun fazla olduğu yerlerde yüksektir.
  • Fizyolojik nüfus yoğunluğu, tarım topraklarının az yer kapladığı buna karşın nüfusun fazla olduğu Japonya gibi ülkelerde yüksektir.
NOT: Bir yerde fizyolojik nüfus yoğunluğu ile tarımsal nüfus yoğunluğu birbirine yakın çıkıyorsa çalışan nüfusun çoğu tarım sektöründedir. Fizyolojik nüfus yoğunluğu ile aritmetik nüfus yoğunluğu arasında fark çok fazla ise yer şekilleri engebelidir.

NÜFUS POLİTİKALARI

  • Günümüzde dünya nüfusunun çok hızlı artması ve doğal kaynakların sınırlı olması, ülkelerin ileriye dönük nüfus politikaları uygulamalarını gerekli kılmıştır.
  • Buna göre, ülkeler üç farklı nüfus politikası belirlemişlerdir.
  • Nüfusu çok fazla olan ülkelerde, nüfus artış hızını yani doğum oranını azaltmaya yönelik politikalar uygulanır. Örneğin; Çin, Hindistan, Endonezya…
  • Nüfusu azalan ülkelerde, nüfus artış hızını yani doğum oranını artırmaya yönelik politikalar uygulanır. Örneğin; Batı Avrupa ülkeleri (İngiltere, Fransa, Almanya…)
  • Nüfusun niteliklerini iyileştirmeye yönelik politikalar uygulanır. Örneğin; gelişmekte olan ülkeler (Türkiye…)
NOT: Ülkeler farklı nüfus politikaları izledikçe zamanla nüfus piramitleri buna göre değişir.


































Not: Kaynak olarak Pegem Akademi yayınlarından faydalanılmış, Çalışma düzeninde hazırlanmıştır.