RÜZGAR

  • Yeryüzündeki basınç farklarından oluşan yatay yönlü hava hareketlerine “rüzgar” denir.
  • Rüzgarlar yüksek basınç alanlarından alçak basınç alanlarına doğru eser.
  • Rüzgarların hem hızı hem de yönü birçok faktöre bağlı olarak değişir.

Rüzgarın Hızı

  • Rüzgarı oluşturan hava kütlelerinin birim zamanda aldıkları yola rüzgar hızı denir.
  • Rüzgar hızı “anemometre” ile ölçülür.
  • Rüzgarın hızı “Bofor” ölçeği ile ifade edilir.

Rüzgarın Hızını Etkileyen faktörler

  • Basınç Farkı (Basınç Gradyanı)
    • Buna basınç gradyanı da denir.
    • Basınç arttıkça rüzgarın hızı da artar.
    • Basınç farkı ortadan kalktığında rüzgar durur.
  • Basınç Merkezleri Arasındaki Mesafe
    • Yüksek Basınç ile Alçak Basınç arasındaki mesafe arttıkça rüzgarın hızı azalır.
    • Merkezler birbirine yaklaştıkça rüzgar hızlanır.
NOT: İzobarların sıklaştığı yerlerde rüzgarın hızı daha fazladır. Çünkü mesafe azalmıştır.
  • Sürtünme
    • Yerşekilleri ve bitki örtüsü rüzgarın hızını etkiler.
    • Engebeli alanlarda ve bitki örtüsünün gür olduğu alanlarda sürtünme artacağından rüzgar daha yavaş eser.
    • Engebenin az olduğu alanlarda ise rüzgar hızlanır.
    • Deniz ve okyanuslarda rüzgarlar karalarda olduğundan daha hızlı eser.
  • Günlük Hareket (Koriyolis Kuvveti)
    • Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü rüzgarların sapmasına neden olduğu için hızı azaltır.

Rüzgarın Yönü

  • Bir rüzgarın bulunduğumuz yere doğru estiği yöne rüzgarın yönü denir.
  • Rüzgarlar estikleri yere göre farklı isimler alır.

Rüzgarın Yönünü Etkileyen Faktörler

  • Basınç Merkezlerinin Konumu
    • Rüzgarlar daima yüksek basınçtan alçak basınca doğru eser.
    • YB alanı AB’ye göre hangi yöndeyse rüzgar o yönde eser.
  • Yerşekilleri
    • Rüzgarlar yatay yönlü hava hareketleri olduğu için yerşekilleri hangi yönde uzanıyorsa rüzgar da bu yöne uygun olarak eser.
NOT: Bir bölgede rüzgarın yıl içinde en fazla estiği yöne hakim rüzgar yönü adı verilir. Hakim rüzgar yönü yerşekillerine göre ortaya çıkar.
  • Dünya’nın Günlük Hareketi
    • Dünya’nın ekseni etrafında dönüşüyle rüzgarlar sapmaya uğrar. Bu sapmalar rüzgara hız kaybettirir.
    • Rüzgarlar KYK’de esiş yönünün sağına, GYKK’de esiş yönünün soluna sapar.

Rüzgarın Esme Sıklığı (Rüzgar Frekansı)

  • Rüzgarın belli bir yönden belli bir süre boyunca esme sayısına “rüzgar frekansı” denir.
  • Bu değerlendirmede bir merkezde belli yönlerden bir yıl, bir ay veya 1-2 yıl gibi esme süresi ve esme sıklığı rüzgar diyagramları ile gösterilir. Bu diyagramlara “rüzgar gülü” denir.
  • Bir bölgede rüzgarların en sık estiği yöne “hakim rüzgar yönü” denir.
  • Yerşekillerinin uzanış yönü ile hakim rüzgar yönü birbirine uyar.
  • Herhangi bir gözlem merkezinde belli yönlerden esen rüzgarlar belli bir süre gözlenerek esme yönleri ve esme sayıları belirlenir.




















Not: Kaynak olarak Pegem Akademi yayınlarından faydalanılmış, Çalışma düzeninde hazırlanmıştır.