İnsanlar çeşitli duygulardan dolayı karasız kaldığı ve kalacağı birçok zaman olmuştur ve olacaktır. Bu duygular insanın aynı düşünceleri sürekli tekrar etmesine beraberinde bir sonuç alamayınca yapacağı o konu hakkında pes etmeye karar veriyor. Aslında seçeneklerden birini o an seçebilme özgürlüğünü kendinde bulsa pes ettiği konuda çok başarılı bir noktaya gelebilir. Düşüncelerini gerçekleştirebilir, kendisini değiştirebilir, zamanla insanları bile değiştirebilir. Önemli olan karar verebilmek!!

Kararsızlığa insanı iten iki önemli duygu vardır ki, bu iki duygu insanı arafta bırakır.

Korku ve mükemmel olma çabası…

Korku,

ana materyali kararsızlığın. İnsan doğası gereği sonucunu bilmediği birçok şey için endişe duyar. Bilinmezlik insanı derin bir çukura sürükler ve vereceği kararların birçoğunu sorgulamaya başlar.

Başarısız olma korkusu ise kararsızlığın en temel alt dallarından biri. Şöyle bir örnekle durumu izah etmeye çalışayım. Memur olmak isteyen öğrencilerin korkulu rüyası KPSS sınavı, öğrencinin kafasında milyonlarca soru oluşturur ve bu sorular öğrenciyi hangi yolda adım atacağı konusunda kararsızlığa düşürür.

Öğrenci memur olmak istiyor. Ama önünde KPSSengeli var. Bu engeli aşarım diyor. Bu sefer çevresindekilerin yaşadığı sıkıntıları görüyor ve onlardan tecrübelerini dinliyor, yavaş yavaş şüpheci yaklaşmaya başlıyor. Acaba bir yılımı bu sınava hazırlanarak geçirsem sonucunda başarılı olacak mıyım? Veya o bir yılı gelir elde edebilmek ve meslek öğrenebilmek adına işe mi girmeliyim? Ya kpss’yi kazanırsam ? (o zaman yırttık) Ya kazanamayıp bir yılımı maddi ve manevi zarara uğratırsam ? ( o zaman sı…tık) vs. diye sorular uzar uzar uzar.. Böylece kararsızlık seni ele almış günlerce haftalarca hatta aylarca düşünmeye başlarsın ama her düşünce kendini tekrar etmekten başka bir şeye yaramaz !! Bu yüzden korkuları yenmeyi, kısa sürede üstesinden gelmeyi kendimize vazife edinmeliyiz. Tabi kısa süre dediysek kırmızı kabloyu kes ve sonucunu bekle demiyorum 🙂 O zaman patlaman kaçınılmaz olur.

Mükemmel olma çabası

İkinci duygusudur kararsızlığın. Yapmayı istediğin işte en iyisi olma çabası eğer bir sınır yok ise kararsızlığın önemli bir maddesini gerçekleştirmeyi de insanlar kendilerine vazife edinmiş bulur. Bunu da örneklendirecek olursak KPSS konusundan devam edelim. Öğrenciler KPSS’ ye hazırlanma sürecinde kendine bir program hazırlamaya çalışır. Sonraki gün şurası eksik diyerek ekleme yapar. Daha sonra herkesten farklı olarak başka başka şeyler eklemeye veya çıkarmaya çalışırken günleri hatta haftaları program hazırlamak ile geçer. ” Pazartesi iki ders çalışayım.” “Akşamına da çalıştığım derslerden 100 er soru çözeyim. Yok yok 150 şer çözeyim.” (oh miss!!) O gün geldiğinde çuvallamak kaçınılmaz olur.. Aslında mükemmel program inanarak zaten belli derslere eşit ölçüde zaman harcamak ve bol sayıda soru çözmektir.

Kararsızlık insan için kaçınılmaz bir gerçektir. Önlemenin en önemli yolu ise saatlerce düşünmeyi bırakmaktır!! Saatlerce düşünmek kişiyi zihin karmaşıklığına iter. Ve daha önceden de belirttiğim gibi her şeyi tekrar eder durursun. Kararsız kaldığın konularda yapılacak birkaç adımı güzel örneklendirmiş takip ettiğim Psikolojik Danışman Dilek Söylemez;

Seçenekler arasında kararsız kaldığınızda her seçenek için ‘Olursa ne olur?’ sorusunu yöneltebilirsiniz. Avantaj ve dezavantajı neler olur, neler hissederim? Olumlu ya da olumsuz hislerim neler olur? Kazanımlarım neler olur? Uygulamada yaşayacağım zorluklar neler olur? Bu zorlukları çözmek için adımlarım ne olur? Sorular genişletilerek her seçenek için irdelenirken, cevaplarınızı da yazmanızı öneriyorum.  Bunu yaparken bir taraftan da bedeninize odaklanmanızı tavsiye ediyorum. Seçtiğiniz karar ile ilgili düşünürken eminim bedeninizde bazı değişiklikler olacaktır. Derin nefes alma, bedeninizde sıkışma, yüzünüzde gevşeme ya da kasılma, coşku ya da çökkünlüğü andıran bedensel titreşimler duyumsamanız mümkündür. Kararsız kaldığınızda seçenekleri yazılı hale getirmeniz, zihninizde dönüp duran düşünceleri düzenlemeniz anlamına gelir.

ve karar vermeyi kolaylaştıran adımlar yazısında ise ;

Karar verme durumunda seçeneklerini listele. Tüm tercihleri mutlaka listelemelisin. (Alternatif bakış açısı olması bakımından önemli)
Kullanacağın her seçeneğin olumlu olumsuz yanlarını değerlendir. Avantaj ve dezavantajlarını irdele. Hangi seçenek sana ne kazandıracak? İlk soruda elde etmek istediğini karşılamaya yeterli mi?
Her seçenek için en kötü senaryo ne olabilir? Düşün.
Aldığın kararlardan yaşamında olan kişiler nasıl etkilenecek? Kimler etkilenecek? Yukarıdaki tekniği uygulamadan önce sana küçük bir tüyo vermek istiyorum. Bu sorulara cevap verirken bedenindeki tepkileri de izlemeni tavsiye ediyorum. Her seçenek için belli bir duygu yüklediysen onları fark etmen için katkı sağlayacaktır. Böylelikle aslında neyi istediğini daha iyi anlamana yardımcı olacaktır. Sonrasında en doğru kararı vereceksin

Güzel noktalara değinerek açıklamış. Önemli olan bilinmezliğin gizemini en aza indirip, her halükarda sonuçlarını düşünüp, o sonuçlara göre hareket etmektir. İyi ye ve kötüye sonuçlarıyla beraber kendini hazırladığında kararsızlıktan çıkmış olacağın için üstünden büyük bir yükü atmış olacak erken karar almanın mutluluğunu sonuç gelene kadar yaşayacaksın.

Ama sonucun ne olacağını düşünerek endişe içerisinde geçireceğim bu süreci diye düşünenleriniz olacaktır.

Aslında öyle olmayacaktır. Çünkü sen sonucun kötü olmaması için verdiğin karar doğrultusunda elinden geleni yapacaksın. Ve sonuç kötü geldiğinde ise kendine diyeceğin tek cümle olacak. “Ben elimden geleni yaptım”…