GÖLLER

  • Karalar üzerinde çeşitli nedenlerle oluşan çanaklarda biriken durgun sulara göl denir. Göller oluşumlarına ve su özelliklerine göre sınıflandırılabilir.

a) Doğal Göller

  • Oluşumlarında insan etkisi olmayan, tamamen doğal olaylar sonucu oluşan göllerdir.
  • Yerli kaya gölleri ve set gölleri olmak üzere ikiye ayrılır.

I- Yerli Kaya Göller

1. Tektonik Göller

  • Yerkabuğundaki kırılma, kıvrılma gibi tektonik hareketler sonucunda oluşan çanakların sularla dolmasıyla oluşan göllerdir. Aral, Hazar, Baykal, Lut başlıca tektonik göllerdir.

2. Volkanik Göller

  • Volkanik faaliyetler sonucunda oluşan çukurlarda suların birikmesiyle oluşan göllerdir. Volkanik göllere; krater gölü, maar gölü adı verilir. Dünya’da Endonezya, İtalya, Japonya ve Türkiye gibi volkanizmanın yaşandığı ülkelerde bu tür göller bulunmaktadır.

3. Karstik Göller

  • Suda kolay eriyebilen kayaçların (kalker, jips vb.) bulunduğu yerlerdeki çukurlara suların birikmesiyle oluşan göllerdir.

4. Buzul (Sirk) Gölleri

  • Buzul aşındırması ile oluşan çukurlarda suların birikmesiyle oluşan göllerdir. Kanada, Finlandiya, Norveç, Danimarka ve ABD – Kanada sınırında bu göllere rastlanır.

II. Set Gölleri

1. Alüvyal Set Gölleri

  • Akarsuların taşıdığı alüvyonların bir vadinin veya çukur alanın önünü kapaması sonucu oluşan göllerdir.
  • Eymir, Mogan, Köyceğiz ve Bafa gölleri gibi

2. Heyelan Set Gölleri

  • Heyelan sonucunda bir vadinin önünün tıkanmasıyla oluşan göllerdir.
  • Abant, Tortum, Sera gölleri gibi

3. Volkanik Set Gölleri

  • Volkanizma sonucunda yeryüzüne çıkan lavların bir akarsuyun ya da çukurluğun önünü kapatmasıyla oluşan göllerdir.
  • Van, Erçel, Çıldır, Nazik gölleri gibi

4. Kıyı Set (Lagün) Göller

  • Koy ve körfezlerin önlerinin kıyı oku ve kıyı kordonlarıyla kapanması sonucu oluşan göllerdir.
  • Büyük ve Küçük Çekmece, Durusu gölleri bu tür göllerdendir.

5. Buzul (Moren) Set Gölleri

  • Buzulların birikmesiyle oluşan moren setlerinin arkasında suların birikmesi sonucu oluşan göllerdir.
  • Kuzeybatı Avrupa’da yaygın olarak görülür.

b) Yapay Göller (Barajlar)

  • Akarsuların üzerinde çeşitli amaçlarla suların birikmesiyle oluşan göllerdir.
  • Bu göllere yapay set gölleri ismi de verilir.

Barajlar;

  • İçme ve kullanma suyu temin etmek,
  • Tarım alanlarını sulamak,
  • Elektrik enerjisi elde etmek,
  • Taşkınları önlemek gibi amaçlarla yapılır.

Ülkemizde yükselti ve engebenin fazla olması, ülkemizdeki baraj sayısının fazla olmasını sağlamıştır.

Su Özelliklerine Göre Göller

  • Göl sularının tatlı olup olmaması gideğen dediğimiz dışa akışa bağlıdır.
  • Gideğeni olan göllerin suların tatlı, gideğeni olmayanların suları tatlı değildir.
























Not: Kaynak olarak Pegem Akademi yayınlarından faydalanılmış, Çalışma düzeninde hazırlanmıştır.